Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK), geçmişte reşit olmadan anne veya babasına ait iş yerlerinde çalışan bireylerin sigorta başlangıç tarihlerini ve prim günlerini yeniden değerlendirmeye aldı. Özellikle 2013 yılında yayınlanan bir genelgeye dayanarak, 20-30 yıl öncesine ait kayıtların iptal edilmesi, birçok çalışanın Emeklilikte Yaşa Takılanlar (EYT) hakkını kaybetmesine ve mevcut emeklilerin maaşlarının kesilme riskiyle karşı karşıya kalmasına neden oldu.
Reşit olmadan sigortalı olan çalışanlarla ilgili son dönemde sosyal medya ve dijital platformlarda çıkan haberler, geniş bir kesimde endişe yarattı. Ancak sosyal güvenlik uzmanı Özgür Erdursun, bu durumun tüm erken yaşta çalışanları kapsamadığını belirterek yanlış algıları düzeltme ihtiyacı duydu. Erdursun’un verdiği bilgilere göre, 18 yaşından küçükken başka bir iş yerinde çalışanlar için herhangi bir yasal tehlike veya iptal uygulaması söz konusu değil. Tehlike, yalnızca reşit olmadan ebeveyninin işletmesinde sigorta kaydı yapılan kişileri etkilemektedir. Bu nedenle, başka firmalarda çalışanların kaygılanmasını gerektirecek bir durum bulunmamaktadır.
Sorunun kökeni ise 2013 yılında yayımlanan SGK tarafından çıkarılan 2013/11 sayılı Genelge’ye dayanmaktadır. Bu düzenlemeye göre, anne veya babasının iş yerinde çalışan çocukların sigortalı olabilmesi için vasi onayı ile düzenlenmiş resmi bir hizmet sözleşmesinin varlığı gerekmektedir. SGK, yıllar geçtikten sonra bu şartları taşımayan eski kayıtları tek taraflı olarak geçersiz sayabilmektedir. Bu durum, 20 veya 30 yıl sonra hak kaybı ve mağduriyet yaratmaktadır. Daha önce kabul edilen ve primleri eksiksiz olarak ödenen hizmetler, emeklilerin gelecekteki tüm planlarını alt üst edebilir.
Uygulanan bu sıkı idari düzenlemeler, özellikle EYT düzenlemesinden yararlanmayı bekleyen veya halihazırda emekli maaşı alan kişileri olumsuz etkilemektedir. Uzmanlar, bu durumun olası risk senaryolarını şu şekilde sıralıyor:
1. **EYT Kapsamı Dışına Çıkarılma:** İlk sigorta tescili 8 Eylül 1999 tarihinden önce ebeveyninin dükkanında yapılan bir çalışan, EYT kapsamında olduğunu düşünerek kariyerini buna göre planlamış olabilir. Ancak eğer bu başlangıç tarihi iptal edilirse, kişinin sigorta kaydı ileriye kayar ve EYT hakkından tamamen çıkarılabilir.
2. **Prim Günlerinin Azalması:** Başka bir iş yerinde ilk sigorta tescili yapılmış ancak reşit olmadan ebeveyninin yanında çalışarak prim günleri eklenen emekliler, bu durumdan dolayı büyük bir risk altındadır. Prim günlerinin iptali, toplam gün sayısını yasal sınırın altına düşürebilir.
3. **Maaş Kesilmesi ve Borç Çıkarılması:** Toplam prim şartı sağlanmadığında, bazı emeklilerin maaşlarının SGK tarafından yeniden değerlendirilmesi, maaşların kesilmesi ve geçmişte ödenmiş paraların faiziyle geri alınması gibi ciddi mağduriyetler yaşanabilir.
SGK, bu süreçlerde yalnızca kağıt üzerindeki eksikliklere odaklanarak iptal işlemlerini yaparken, bağımsız mahkemeler halkın mağduriyetine karşı durmaktadır. Yargıtay, son yıllardaki emsal kararlarında, belgelerdeki eksikliklerden çok olayın özüne ve gerçekliğine odaklanmaktadır.
